8 mm altında bir ebata sahip olan taşlar genellikle müdahale gerekmeden kendiliğinden düşerler. 8 mm’den büyük taşlar için cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulabilir. Cerrahi tedavinin planlanması için, böbrek ve idrar yolunda bulunan taşın büyüklüğü ve bulunduğu konum önemlidir.

        Böbrek taşının tedavi edilmesinde kapalı ve açık cerrahi yöntemleri tercih edilmektedir. Operasyon sırasında uygulanan teknikten ziyade, uygulayan hekimin o teknikte ne kadar tecrübeye sahip olduğu ameliyatın başarısını oluşturur.

Ekstra Korperal Şok Tedavisi İle Taşın Kırılması (ESWL)

        Böbrek taşı 2 cm altında bir ebata sahipse, vücut bütünlüğünü korumak adına ESWL yöntemi kullanılması taşın yok edilmesinde ideal olacaktır. ESWL tekniğinde taşa, dışarıdan odaklanan yüksek enerjili ses dalgaları yönlendirilir. Taş bu sayede parçalanacaktır. Hamilelik ve kanama bozukluğu olan hastalarda kullanılmaması gereken bir tekniktir.

Böbrek Taşı Kapalı Ameliyatı

        20-25 yıl öncesinde böbrek taşlarına açık taş cerrahisi ile müdahale edilmekteydi. Böbrek taşı sonrasında açık taş cerrahisi yerine endoskopik işlemler ile tedavi edilmeye başlanmıştır. Kapalı ameliyatlarda taşların temizlenmesi için taşın büyüklüğü ve böbrek içinde bulunduğu alanın saptanması önemlidir. Böbrek içinde bulunan taş büyük ise temizlenmesi daha uzun zaman alır ve tekrarlayan müdahalelere ihtiyaç duyulabilir. Bu durum da hastaya daha çok anestezi verilmesine ve daha fazla komplikasyon görülmesine sebebiyet verir. Endoskopik yöntemlerle yapılan operasyonlarda, görüş alanının netleşmesi amacıyla basınçlı su kullanılmaktadır. Kullanılan basınçlı su şiddetli yüksek ateş ve kanama gibi komplikasyonlara neden olabilir. Taşların temizlenmesi için ince üreterden yapılan müdahaleler de üreter kanalının zedelenmesi hatta kopması durumu yaşanabilir. Kapalı yöntemle yapılan ameliyatlarda hekimin tecrübesine bağlı olarak görülen kanama miktarı operasyonun tamamlanmadan bitirilmesine neden olabilir. Kapalı yöntemle yapılan operasyonun bir diğer zararı ise; büyük taşlar bütün halinde çıkarılamadığından parçalanıp küçük halde çıkarılmasıdır.

        Özetle; büyük ebatlı taşların çıkarılması için birden fazla cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulabilir. Aynı zamanda kapalı yöntemle yapılan ameliyatlarda açık yöntemle yapılanlara kıyasla daha fazla komplikasyon görülür. Bu sebepten günümüzde, böbrek taşı tedavisinde hala açık ameliyat yöntemi de kullanılmaktadır.

Üreteroskopi;

Üreteroskopi tekniğinde; endoskopik küçük aletler kullanılarak önce mesane içine girilir. Ardından böbrekten gelen üreterlerin mesaneye açıldığı bölgeye ulaşılır. Buradan da taşın oluşum gösterdiği lokasyona varılır. Üreterde 1 cm ebatında bulunan ve böbrek içinde 2 veya 2.5 cm büyüklüğünde olan taşların lazer ya da hidrostatik basınç uygulayan aletlerle parçalanarak dökülmesi hedeflenir.

Perkutan Nefrolitotomi

        Perkutan nefrolitotomi adı verilen teknikte ilk olarak hastanın belinden böbreğe doğru bir iğne yapılır. Bu giriş yolu aracılığıyla endoskop uygulanır. Bu sayede taş kırıcı aletler yardımıyla daha büyük ebatlı taşlar parçalanarak dışarı çıkarılır.

Perkutan Nefrolitotomi ve ESWL’nin Beraber Kullanımı

        Üreteroskopi ve nefrolitotomi tekniklerinin yeni versiyonlarında, taşların daha minik aletler kullanılarak temizlenmesine yardımcı olacak gelişmeler bulunmaktadır. Ultramini perkutan nefrolitotomi adı verilen teknikte böbreğe giriş yapılan kılıflar daha minyatürdür. Çocuklarda görülen böbrek taşları da tedavi edilmektedir.

Böbrek Taşı Açık Ameliyatı

        Tıp jargonunda retroperitoneal alanı; böbrek ve idrar yollarının karın zarı arkasında yerleşim gösterdiği alandır. Karın zarı içinde birçok organ bulunmaktadır. Bunlar; dalak, mide, karaciğer, ince ve kalın bağırsaklardır. Bu organlar periton zarı tarafından çevrelenmiş halde bulunurlar. Periton zarı üzerinde ise karın duvarını oluşturan birbiri üzerine çaprazlanmış vaziyette bulunan kuvvetli kas tabakası bulunmaktadır. Ne yazık ki, açık yöntemle yapılan standart operasyonlarda böbreğe ulaşmak amacıyla bu kuvvetli karın duvarı kasları kesilmektedir. Bu yöntemin kullanıldığı ameliyatlardan sonra hastaların günlük yaşam rutinlerine dönmeleri uzun zaman alabilir. Biz böbrek taşı ameliyatında standart cerrahinin aksine farklı bir teknik kullanmaktayız. Kullandığımız teknikle kasları kesmeyip karın duvarının bütünlüğünü koruyarak operasyonumuzu sürdürüyoruz. Böbreğe varıldıktan sonra içindeki taşın temizlenmesi için 3 metod kullanılmaktadır.

        Böbrek içinde 7-8 adet kanal birleşir ve böbrek havuzcuğunu oluşturur. Bizim kullandığımız teknikle; böbreğe herhangi bir hasar verilmeden havuzcuğun bulunduğu alana ufak bir kesi yapılarak böbrek havuzcuğuna girilir ve taşlar dışarı alınır. Ancak bu yol kullanılarak böbrek havuzcuğu ve havuzcukta bulunan kanallardaki taşlar tümüyle temizlenemeyebilir. Böyle vakalarda böbreğin etli bölgesine kesi yapılmalıdır. Bu yöntem kullanılarak derinlere konumlanmış taşlar temizlenebilir. Taşların alınması ve temizlenmesi esnasında böbrek zedelenebilir. Açık taş ameliyatlarının en önemli komplikasyonlarından biri böbreğe verilen hasardır. Bu sebeple endoskopik operasyonlarda ilerleme kaydedilmiştir. Ancak ne yazık ki endoskopik operasyonlarda da umulan sonuçlara ulaşılamamıştır. Bu konuda önem taşıyan dezavantajlardan biri taş yükünün çokluğudur. Önemli bir diğer husus ise cerrahın konu ile alakalı teknik ve bilgi birikimine sahip olmasıdır.

Bizim uyguladığımız açık ameliyat yöntemi;

        Biz böbrek taşı operasyonlarında karnın yan ya da ön duvarında ki 3 tabakalı kasların kesilmemesi fikrini benimsemekteyiz. Bu kasların kesilerek operasyonun sürdürülmesi, ameliyat sonrasında hastayı iyileşme anlamında uzun süreçlere mahkum edecektir. Karın duvarında bulunan bu 3 kas arka tarafta birleşir ve kalın bir zarf şeklini alır. Bu oluşum giriş bölgesi sayılabilir. Biz kullandığımız teknikte bu oluşumdan kesi yapmaktayız. Bu kesi ile alakalı bilinmesi gereken diğer önemli husus ise kesiyi yapan cerrahın yeterli donanım ve tecrübeye sahip olmasıdır. Yapılan kesi sayesinde hastanın vücudunun iç ve dış bütünlüğüne herhangi bir hasar verilmemektedir. Arka taraftan 4 veya 6 cm boyutlarında yapılacak bir cilt kesisi aracılığıyla direk olarak böbreğe yaklaşılır. Aynı esnada böbrek havuzcuğuna ulaşılır ve buraya da uygulanan kesi ile içeride bulunan taş parçalanmaya gerek olmaksızın bütün bir halde dışarı çıkarılır. Böbreğin derinlerinde idrar toplamaya yarayan kalis adlı kanallar bulunmaktadır. Bu kanalın içinde görülen taşlar ise esneyebilen (eğilip, bükülebilen) fleksibil sistoskop adı verilen alet yardımıyla endoskopik olarak rahatça konumlarının belirlenmesinin akabinde dışarı çıkarılırlar. Bazı durumlarda böbrek parankimine 2-3 cm boyutlarında ışınsal bir kesi yapılarak taşa ulaşılabilir. Yapılan kesi böbrek damarları ile aynı enlemde olduğundan sorun yaratmaz. İşlem başarıyla son bulur. Kesilmiş olan, pelvis adı verilen böbrek havuzcuğu su sızdırmayacak bir şekilde kapatılarak dikilir. İşlem yapılan bölgeye küçük bir diren eklenir. Operasyon sonrasında hasta böbreğindeki tüm taşlardan kurtulmuş olur. Maksimum 1 veya 2 gün sonra ise taburcu olabilir. Operasyondan sonraki 1 haftada ise hasta taşlarından temizlenmiş ve başka bir müdahaleye ihtiyaç duymayacak halde yaşam rutinine geri döner. Bu işlemin adı açık, minimal invaziv cerrahidir. Yapılan açık ameliyat ile hastanın cildinde 4-6 cm boyutlarında bir kesi olur. Hastalar; bu yöntem sayesinde endoskopik yöntemlerin aksine, iç bütünlükleri zarar görmeden günlük aktivitelerine geri dönerler. Böbreklerinin 2 tarafında aynı esnada taş meydana gelen hastalar da yüz üstü yatırılıp operasyon görerek iki taraflarında da bulunan taşlarından tamamen kurtulabilir.

        Uzun yıllardan beri kullanmakta olduğumuz bu yöntem ile yalnızca ciltte 4-6 cm boyutlarındaki kesi izi kalır. Böbreklerde bir zarar görülmez. Böbrekteki taşlar parçalanmadan bütün halde dışarı çıkarılır. Gerekli durumlarda böbrek havuzcuğuna fleksibl sistoskop gönderilerek içeride kalan taşlar kolaylıkla temizlenir. Konu ile alakalı görsel ve videolar yazının altında sunulmaktadır.

Böbrek Taşı hakkında detaylı bilgi için Tıklayınız.

Böbrek Taşı Ameliyat Görselleri