Rekonstrüktif (yeniden yapılandırma) ürolojinin çalışma alanlarından biri de ürovajinal fistüllerin ameliyatlarıdır. Zorlu doğum kaynaklı ya da öncesinde başarı ile sonuçlanamamış fistül ameliyatı olan hastalara yapılan operasyonlar daha fazla deneyim isteyen ameliyatlardır. Fistül cerrahisi ile meşgul olan ürologlar, konuyla alakalı tüm teknikler hakkında güncel bilgi ve tecrübe sahibi olmalıdırlar.

        Kendiliğinden kaybolan fistüllerin görülme oranı çok azdır. Fistülün ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Onarımı için cerrahi müdahale gereklidir. Fistülün tipine ve bulunduğu alana bakılarak yapılacak ameliyatın tekniği planlanır. Birçok fistül vajina içinden onarılabilir. Bazı fistül tiplerinde ise operasyon karın bölgesinin üzerinden yapılmaktadır. Fistül ameliyatlarının amacı iki organ arasındaki istenmeyen temasın kaldırılması, organların kendi lokasyonlarına ayrılarak dikilmesidir. Ürovajinal fistüller 4 tiptir ve her tip için ayrı ameliyat teknikleri uygulanmaktadır.

Vezikovajinal Fistül Ameliyatı

        Bu fistül tipinin meydana gelmesinde en çok görülen sebep, histerektomi dediğimiz rahim alınması ameliyatı sırasında mesanenin zarar görmesidir. Bu Histerektomi ameliyatı, rahimin kanser sonucu veya kansere bağlı olmayan bir takım sebepler sonucunda çıkartılmasıdır. Araştırmalara göre, günümüzde histerektomi ameliyatı yüzde 80 oranında boşu boşuna yapılmaktadır. Rahim alınması ameliyatının gelişmiş ülkelerde giderek daha az yapıldığı görülmektedir. Vezikovajinal fistül operasyonunda 2 farklı bölgeden ameliyat kesisi yapılabilir. Bu kesiler kadın cinsel organından ya da karın bölgesinden olabilir.

        Ameliyat için yapılan kesinin vajinadan olması, iyileşme anlamında daha idealdir. Öncesinde cerrahi bir girişim yapılmamış fistüller genellikle vajinal yoldan yapılan ameliyatlar ile tedavi edilir. Fistül oluşumundan sonra ameliyatın ne zaman yapılacağı tartışmalı bir konudur. Genelde, ilk yaralanmadan 3 veya 6 ay sonra ameliyatın yapılması gerektiği düşünülür. Bu 3-6 aylık süreçte dokuların yenilenmesi ve çevre dokulardaki iltihaplanmanın geçmesi hedeflenir. Biz kullandığımız ameliyat tekniği sayesinde, kesi vajinal veya karın bölgesinden olsun farketmeksizin, ilk yaralanmadan 2 veya 3 hafta sonra ameliyat yapmaktayız. İdrarın vajinadan gece gündüz gelmesi hasta da hem psikolojik hem de sosyal anlamda ciddi problemlere sebep olur. 3-6 ay gibi bir süre beklemek hasta için oldukça zor bir durumdur. Tecrübe sahibi ve ameliyat tekniklerine hakim merkezlerde erken dönemde ameliyat yapılmaktadır. Bu sayede hastanın en kısa zamanda normal yaşantısına dönmesi hedeflenir.

        Kadın cinsel organından kesi yapılarak uygulanan operasyonda, fistül vücuttan dışarı çıkarılır. Hem vajina hem mesane dikilerek kapatılır. Sonrasında 2 organ arasında kanal görevi yapan fistülün tekrar oluşumunun engellenmesi amacıyla, o bölgeye sağlıklı doku aktarımı yapılmasına ihtiyaç duyulabilir. Bu dokular destek vazifesi görerek olası fistül oluşumunu engeller. Vücudun çeşitli bölgelerinden alınan bu dokular mesane ve vajina arasına koyulur.

Üreterovajinal Fistül Ameliyatı

        Üreterovajinal fistülün oluşumu, genel cerrahi veya jinekolojik operasyonlardan sonra olur. Aynı zamanda ürolojik kapalı operasyonlar nedeniyle de olabilir. Üreter böbrekte oluşan idrarı mesaneye aktaran kanaldır. Üreterovajinal fistülde, üreterin tamamen ya da bölgesel olarak zedelenir. Üreterin onarılması için, zedelenmiş kısmın doku aktarımı yöntemi ile değiştirilip yenilenmesi gerekir. Diğer bir deyişle hastaya yeni bir üreter kanalı yapılmalıdır. Üreter kanalı mesaneden özel bir teknikle doku aktarımı yapılarak oluşturulmaktadır. Nadir de olsa bazı durumlarda yeterli mesane hacmi yok ise bağırsaktan da üreter yapılabilir. Yeni üreterle birlikte hastalar günlük yaşam rutinlerine kolaylıkla dönebilmektedirler. Üreterin yeniden yapılandırılması işlemi fazlasıyla teknik ve deneyim gerektiren güç bir operasyondur.

ÜretroVajinal Fistül Ameliyatı

        Kadın cinsel organından yapılan gevşek askı operasyonlarının komplikasyonlarından biri üretrovajinal fistüldür. Üretrovajinal fistül sebebiyle zarar görmüş idrar kanalının eski haline getirilmesi zorlu bir işlemdir. Üretrovajinal fistül tipinde idrar hastanın sadece işediği sırada hem cinsel organından hem de idrar deliğinden dışarı çıkar. Bu durumun sebebi fistülün, idrar tutma mekanizmasının alt tarafında bulunmasıdır. Zorlu doğumlar yapmış hastalarda görülen üretrovajinal fistüllerde ise idrar tutucu düzenekte zarara uğramıştır. Bu vakalarda vajinadan idrar kaçırma yalnızca işeme sırasında olmaz. Gece gündüz vajinadan idrar gelir.

        Üretrovajinal fistülün büyüklüğü saptanır. Büyüklük çok değilse basit bir şekilde onarılır ve dikilerek fistül kapatılır. Ya da ağız içinden alınan yama kullanılarak fistül kapatılır. Bu sayede idrar kanalı onarılır ve bütünlük sağlanmış olur.

Vezikouterin (uterovajinal) Fistül Ameliyatı

        Vezikouterin fistül tipine en çok sebebiyet veren durum çoklu sezaryen doğumlarıdır. Bu fistül tipinde mesaneden gelen idrar önce rahmin içine gider. Buradan ise vajinaya ulaşır. Vezikouterin fistülü olan hastaların idrarı sürekli gelmeyebilir. Bu durum tanı koyarken yanlışlığa sebebiyet verebilir. Örneğin idrarın devamlı gelmemesi durumu stres tipi idrar kaçırma ile karıştırılabilir. Vezikouterin fistül ile alakalı bir diğer önemli husus ise, bu fistüle sahip hastaların regl dönemlerindeki kanamalarının idrar yolu ile birlikte vajinadan da gelmesidir. Regl dönemlerinde vezikouterin fistül hastalarının idrarları kanlı bir şekilde vücuttan çıkar.

        Vezikouterin fistül karından yapılan ameliyat kesisi ile onarılır. Vezikouretin (uterovajinal) fistül onarımı ameliyatında mesane, arka tarafından serbestleştirilir. Bu şekilde fistül bulunur. Fistülün kapanması amacıyla mesane arka tarafından rahim ise ön tarafından dikilir. Böylece fistülün organlar ile olan bağlantısına son verilir.

Rektovajinal Fistül

        Rektovajinal fistül tipinde kadının cinsel organından dışkı geldiği görülür. Tıp dilinde rektum adını alan bağırsak organı ile vajina arasında oluşan bir fistül tipidir. Hastalar için günlük yaşamlarında ciddi psikolojik ve hijyen sorunlarına yol açar. Sosyal hayatı kötü yönde etkileyen bir problemdir. Bu fistül genellikle doğum sırasında çocuğun kafasının sıkışmasına bağlı olarak yapılan kesi sebebiyle oluşur. Ya da çocuk dışarı çıkarken bu noktadaki direnç nedeniyle bölgede yırtıklar olabilir. Bu yırtık sebebiyle fistül oluşur. Bu durum o anda anlaşılmaz, doğumdan sonra fark edilir. Rektovajinal fistüller çoğunlukla bu sebeplerden dolayı oluşum göstermektedir. Rektovajinal fistül oluşumuna neden olan bir diğer unsur ise rektum ile kadın cinsel organı arasındaki apseleşmiş iltihaplanmalardır. Bu iltihaplara bağlı olarak vajina ile rektum arasında istenmeyen bir kanal yani fistül oluşur.

        Rektovajinal fistülün tedavisi; fistülün ebatı, bulunduğu konumu ve sebebine göre değişim gösterir. Kadın cinsel organının girişindeki bölgenin 3-4 cm yukarısına kadar olan fistüller düşük ve orta yerleşimli fistüllerdir. Rahim ağzının olduğu bölgede bulunan fistüllere ise yüksek yerleşimli fistül adı verilir. Orta ve düşük yerleşimli fistüller vajinal yoldan yapılacak ameliyat ile tedavi edilebilir. Fistülün bağlantı kurduğu iki organın arasına vajina kesisi kullanılarak girilir. Fistülün bulunduğu bölgeye ulaşılır ve fistül çıkarılır. Vajina ve bağırsak ayrı olarak birkaç katman halinde dikilir. İki organın arası doku aktarılarak veya dolgu maddesi konularak desteklenmesi gerekir. Bu tip fistüller için yapılan operasyonlarda kullanılacak en iyi dolgu maddesi gracilis kasının bacak bölgesinden aktarımıdır.

Fistül hakkında detaylı bilgi için Tıklayınız.

Fistül Ameliyatı Görselleri